شمس الدين محمد بن محمود آملي

88

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

و جزئى از 11 دارد چون نسبت نغم تابع نسب مقادير اوتار آن نغم است . پس نغمه مطلقه به نسبت با نغمه م يا مثل و جزء از 11 بود و چون اعتبار گرفتن وتر بر قاعده استعمال از طرف يب كنند كه يسار وتر است از نغمات بحرفى كه بر طرف ايسر وتر است تعبير كنند . پس نغمه مطلق را يب خوانند و على هذا و روشن است كه نغمه يب مثل و خمس نغمه ى باشد و مثل و ثلث نغمه ط و مثل و نصف ح و مثل و خمسه اسباع ز و ضعف و ، و ضعف و خمسين ه و ثلثه امثال د و اول اضعاف ج و ستة امثال ب و يا مثل و عشرى بود و مثل و تسعان ط و مثل و ثلثة اثمان ح و مثل و اربعه اسباع ز و مثل و خمسة اسداس و ضعف و خمس ه و ضعف و ثلثة ارباع دو ثلثة امثال و ثلثان ج و خمسة امثال و نصف ب و ى مثل و تسع ط و مثل و ربع ح و مثل و ثلثه اسباع ز و مثل و ثلثان و و ضعف ه و ضعف و نصف د و ثلثه امثال و ثلث ج و خمسة امثال ب و ط مثل و ثمن ح و مثل و سبعان ز و مثل و نصف و مثل و اربعة اخماس ه و ضعف و ربع د ثلثة امثال ج و اربعة امثال و نصف ب و ح مثل و سبع ر بود و مثل و ثلث و و مثل و ثلثة اخماس ه و ضعف دو ضعف و ثلثان ج و اول اضعاف ب و ز مثل و سدس و بود و مثل و خمسان ه و مثل و ثلثة ارباع دو ضعف و ثلث ج و ثلثة امثال و نصف ب و و مثل و خمس ه بود و مثل و نصف د و ضعف ج و ثلثة امثال ب و ه مثل و ربع د بود مثل و ثلثان ج و ضعف و نصف ب و د مثل و ثلث ج بود و ضعف ب و اول اضعاف ا و ج مثل و نصف ب بود و ثلثة امثال ا و ب ضعف ا بود و مقصود ايشان از اين تقسيم استخراج ابعاد است نه حصر ابعاد در اين اقسام و اول مراتبرا ذو الكل مرتين خوانند و ضعف و نصف ضعف را كه عبارت از ثلثة امثال بود ذو الكل و ذو الخمس و ضعف و ثلث ضعف را ذو الكل و الاربع خوانند و مثل و ثمن را طنين و مده نيز گويند و مثل و ثلثة عشر جزء من مأتين و ثلثة و اربعين را فضله و بقيه هم گويند و ربع طنينى را بعد ارخا خوانند و بواقيرا به نسبت ابعاد تعريف كنند . چنان كه مثل و ربع را بكل و ربع و مثل و خمس را بكل و خمس و از ابعاد